در سال 2001 آقای جیم برای اولین بار الگوریتم جستجوی هارمونی را معرفی نمود و پس از آن در بسیاری از مسائل بهینه سازی از عملکرد این الگوریتم استفاده شده است، مانند شبکه های توزیع آب، مدل سازی آب های زیر زمینی، صرفه جویی در انرژی و....

به منظور توضیح الگوریتم جستجوی هارمونی، ابتدا روند تولید یک موسیقی توسط یک نوازنده ماهر بررسی می شود. هارمونی به مفهوم هماهنگی در موسیقی به نت های مکمل یا فرکانس های مکمل گفته می شود که به ملودی اصلی اضافه می شوند تا احساسی که موسیقی می خواهد انتقال دهد زیباتر و دلنشین تر شود.

از نظر فرکانسی نت های موسیقی دارای هفت فرکانس می باشند(دو، ر، می، فا، سل، لا، سی) در زبان آلمانی و در کامپیوتر با علامت های به ترتیب از راست به چپ(C، D،E ، F، G، A، B) شناخته می شوند.لا یا A نت پایه می باشد با فرکانس 440 هرتز که آن را هرروز با بوق تلفن می شنویم. اگر دوبرابرشود همان حس لا را می دهد و اگر هم نصف شود باز هم همان حس را در ما ایجاد می کند. پس یک نوازنده ماهر یک فرکانس پایه دارد و با تغییر در آن به نت جدیدی دست می یابد. ایده اصلی الگوریتم هارمونی نیز بر این اساس ایجاد شده است.

مجموعه نوازندگان یک ارکستر موسیقی را در نظر بگیرید. هر کدام از نوازندگان در این ارکسترموسیقی، یک متغیر در الگوریتم جستجوی هارمونی است.

هارمونی حاصل شده در ارکستر موسیقی، در واقع یک بردار جواب¹ یا راه حل و تمرین های متوالی نوازندگان، تعداد تکرار در الگوریتم جست و جوی هارمونی می باشد. همان گونه که هر هارمونی در ارکستر موسیقی پس از تولید می بایست از نظر زیبا شناسی³ بررسی شود، هر راه حل در الگوریتم جست وجوی هارمونی نیز باید با تابع برازندگی مورد ارزیابی قرار گیرد. نوازندگان در هربار تکرار تمرین، سعی در بهتر کردن هارمونی جدید دارند، یعنی از نظر زیبا شناسی هارمونی جدید از هارمونی های پیشین بهتر است.

در الگوریتم جست و جوی هارمونی جهت حفظ بهترین راه حل های پیشین، از حافظه هارمونی استفاده می شود. این حافظه به صورت ماتریس پیاده سازی می شود که هر سطر آن یک راه حل می باشد و درایه های آن متغیرهای در نظر گرفته شده برای هر راه حل است. تعداد ستون های این ماتریس ابعاد راه حل را نشان می دهد.

ستون آخر ماتریس جهت ذخیره مقدار تابع برازندگی هر سطر(راه حل) در نظر گرفته می شود. به تعداد سطرهای ماتریس هارمونی، اندازه حافظه هارمونیگفته می شود.